Wyjazd dziecka za granicę należy do tzw. istotnych spraw z zakresu sprawowania władzy rodzicielskiej. Wymagane więc jest, aby obydwoje rodzice podjęli decyzję w tym zakresie. Istnieją jednak sytuacje kiedy decyzję o wyjeździe może podjąć jeden rodzic. Mówimy tu o okolicznościach kiedy: jedno z rodziców nie żyje, jest pozbawione władzy rodzicielskiej, ma ograniczoną władzę rodzicielską (a zakres jej wykonywania nie obejmuje podejmowania decyzji w kwestii wyjazdów dziecka za granicę), a także ojcostwo ojca, który nie jest mężem matki, nie zostało ustalone.

Gdy ojciec i matka dziecka nie są małżeństwem, mieszkają osobno, ale ojciec uznał w urzędzie stanu cywilnego dziecko, przysługuje im więc obojgu władza rodzicielska. W sytuacji kiedy dziecko mieszka z matką, i ta zamierza wyjechać z dzieckiem za granicę, musi w tym celu uzyskać zgodę ojca dziecka.

Natomiast gdy rodzice dziecka są małżeństwem, jednak ojcu władza rodzicielska została ograniczona przez sąd rodzinny, jedynie przysługuje mu prawo do kontaktów z dzieckiem, to w takim przypadku matka może samodzielnie decydować o wyjeździe z dzieckiem za granicę.

A co zrobić, gdy jedno z rodziców dziecka nie żyje i wychowuje się ono z drugim rodzicem i jego żoną lub mężem? W sytuacji kiedy nie przysposobiono dziecka, a macocha lub ojczym dziecka nie zgadza się na wyjazd dziecka za granicę, wtedy decyduje biologiczny rodzic dziecka, ponieważ ojczym lub macocha nie są podmiotami uprawnionymi do wykonywania władzy rodzicielskiej nad dzieckiem.

Poza powyższymi przypadkami konieczne jest, aby rodzice wspólnie zgodzili się na wyjazd dziecka. Dotyczy to zarówno wyjazdu na stałe (np. z jednym z rodziców, który wyjeżdża w celach zarobkowych), jak i wyrobienia paszportu czy też jednorazowego wyjazdu (np. na wycieczkę).

Podstawą prawną jest w tym przypadku art. 97 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.

Zgoda na wyjazd dziecka za granicę nie musi być wyrażona w jakiejś szczególnej formie, choć dla celów dowodowych warto, aby była sformułowana np. w formie pisemnej lub w formie aktu notarialnego. Zgoda na wyrobienie dziecku paszportu wymaga podpisów obojga rodziców w urzędzie paszportowym, ewentualnie dokumentu notarialnego, zaświadczającego o zgodzie rodzica na paszport dla dziecka. Wiele zależy także od kraju, do jakiego udaje się rodzic z dzieckiem – jeśli do kraju tego potrzebna jest wiza, wówczas urząd konsularny kraju docelowego będzie żądać, aby oboje rodzice wyrazili zgodę na wydanie wizy.

Istotne jest, aby rodzic wybierający się na wyjazd z dzieckiem za granicę posiadał dowód na wyrażenie zgody przez drugiego rodzica, tak jak wspomniano, najlepiej w formie aktu notarialnego. W razie konfliktu między rodzicami lub braku zgody na wyjazd dziecka, drugi rodzic może bowiem złożyć zawiadomienie o przestępstwie uprowadzenia dziecka za granicę. Wiele oczywiście zależy też od konkretnego przypadku.

Należy także podkreślić, że wyrażenie zgody przez jednego z rodziców na wyrobienie paszportu dziecku nie oznacza, że rodzic ten wyraża domniemaną zgodę na wyjazd dziecka za granicę na stałe. Paszport służyć może bowiem tylko wyjazdom wakacyjnym, a więc krótkoterminowym.

W sytuacji gdy rodzice nie mogą dojść do porozumienia w każdej istotnej sprawie dotyczącej dziecka, jak np wyjazd dziecka za granicę czy wyrobienia paszportu, każde z nich może się zwrócić do sądu rodzinnego o rozstrzygnięcie. Sąd orzeka mając na uwadze dobro dziecka. Sądem właściwym jest sąd rejonowy miejsca zamieszkania lub pobytu dziecka, wydział rodzinny.

.

Izabela Maryańska
mgr obojga praw,
specjalizacja:
prawo kanoniczno-cywilne

Czy ta informacja była dla Ciebie pomocna?
Jeśli tak – podziel się nią ze znajomymi