Infekcje wirusowe górnych dróg oddechowych, astma czy alergie manifestują się kaszlem. Kaszel traktuje się więc jako objaw choroby lub dolegliwości, a nie chorobę samą w sobie. Jeśli kaszlemy, oznacza to, że przechodzimy zakażenie bakteryjne, infekcję wirusową lub jesteśmy uczuleni na pleśń i grzyby. Dzięki kasłaniu nasz organizm pozbywa się drobnoustrojów, drażniących substancji czy przedmiotów zalegających w górnych drogach oddechowych. Jak skutecznie leczyć kaszel i jakie syropy na kaszel stosować.

 

Kaszel suchy – przyczyny kaszlu suchego

Kaszel to naturalny odruch organizmu pomagający oczyścić drogi oddechowe z drażniących je czynników lub zalegającego śluzu. Suchy kaszel, określany też jako nieproduktywny, charakteryzuje się dużą uciążliwością i znacznie utrudnia codzienne funkcjonowanie. Wieczorny suchy kaszel zaburza spokojny sen, przez co w ciągu dnia czujemy się zmęczeni i brakuje nam energii.

Przyczyną suchego kaszlu może być astma, uczulenie, a także refluks żołądkowo-przełykowy. Zdarza się, że kaszel pojawia się bez żadnego powodu i nie udaje się ustalić jego podłoża.

Chroniczny suchy kaszel to główny objaw kaszlowego wariantu astmy (ang. CVA), któremu mogą towarzyszyć trudności w oddychaniu, ból i ucisk w klatce piersiowej, świsty podczas wydychania powietrza, zaburzenia snu z powodu kaszlu. Przy innych wariantach astmy może wystąpić zarówno kaszel suchy, jak i mokry. Należy więc obserwować inne objawy, żeby postawić jednoznaczną diagnozę.

Choroba refluksowa przełyku (GERD) charakteryzuje się chronicznym refluksem i zgagą. Treść żołądkowa cofa się do przełyku, podrażniając go i powodując odruch kaszlowy. Do głównych objawów choroby refluksowej, oprócz chronicznego suchego kaszlu, należy zgaga i pieczenie w klatce piersiowej, ulewanie, chroniczny ból gardła i trudności w przełykaniu. Dolegliwość leczy się zmianą diety oraz odpowiednimi lekami. Syropy na kaszel powstrzymujące odruch kaszlowy nie są stosowane w leczeniu tej choroby.

Kiedy się przeziębimy lub cierpimy na sezonową alergię, błona śluzowa nosa rozpoczyna wydzielanie większych ilości śluzu niż zazwyczaj. Wydzielina jest wodnista i stale się sączy. Z łatwością więc spływa po tylnej ścianie gardła (szczególnie w pozycji leżącej), wywołując uciążliwy kaszel. Nieżytowi nosa towarzyszy też zazwyczaj ból gardła, trudności w połykaniu i napadowy nocny kaszel. Leczenie kaszlu rozpoczyna się od ustalenia przyczyny nieżytu nosa (lekarz ustala, czy jest to infekcja bakteryjna, wirusowa czy alergia) i zapisania odpowiednich leków.

Niezależnie jednak od czynnika wywołującego nieżyt nosa i suchy kaszel, poleca się stosowanie inhalacji i nawilżanie pomieszczenia, w którym przebywamy. Do inhalacji możemy zastosować preparaty zawierające olejki eteryczne. Żeby udrożnić nos i zapobiec spływaniu wydzieliny po tylnej ścianie gardła, stosujemy spreje z roztworem soli morskiej.

Suchy kaszel mogą wywoływać również czynniki środowiskowe, takie jak dym papierosowy, kurz, pleśń i pyłki. Drażniące okazują się także substancje chemiczne, jak np. dwutlenek siarki czy tlenek azotu. Zbyt suche lub zbyt zimne powietrze też może powodować u niektórych ataki suchego kaszlu.

Utrzymujący się długotrwale suchy kaszel może być objawem raka płuc. Taki kaszel zmienia też swój charakter i staje się np. bolesny lub charakteryzuje się po pewnym czasie innym dźwiękiem. Oprócz kaszlu pojawia się również ból w klatce piersiowej, trudności w oddychaniu, odkasływanie nawet niewielkich ilości krwi oraz utrata wagi z niewyjaśnionych powodów. Chroniczny suchy kaszel powinien być wskazówką do konsultacji lekarskiej, szczególnie jeśli palimy lub mieliśmy w rodzinie przypadki raka płuc.

Utrzymujący się suchy kaszel jest jednym z objawów zawału serca. Kiedy serce przestaje pompować takie ilości krwi, jak powinno, dochodzi do zatrzymania krążenia. Na zawał serca narażone są szczególnie osoby cierpiące na chorobę wieńcową i wysokie ciśnienie krwi. Suchy kaszel to tylko jeden z sygnałów problemów z sercem. Zawał serca przepowiada też zmęczenie, utrata apetytu i nudności, zatrzymanie płynów, puchnięcie nóg, kostek i stóp, szybkie i nieregularne bicie serca i trudności w oddychaniu.

 

Suchy kaszel – jakie syropy na kaszel stosować?

Środki lecznicze stosowane w leczeniu suchego kaszlu mogą doprowadzić do stłumienia lub zahamowania odruchu kaszlu w ośrodkach pnia mózgu. Leki mogą również zablokować czułe receptory, czyli receptory kaszlowe zlokalizowane w oskrzelach. Do substancji tłumiących ośrodek kaszlu zalicza się kodeinę i noskapinę. W syropach przeciwkaszlowych dla dzieci stosuje się dekstrometorfan wykazujący podobne działanie do kodeiny, ale z mniejszą liczbą działań niepożądanych. Najlepszą alternatywą dla kodeiny okazuje się noskapina hamująca ruch rzęskowy i nie powodująca depresji ośrodka oddechowego ani senności.

W łagodzeniu kaszlu suchego stosuje się również śluzowe środki roślinne (mucilaginosa). Powlekają one warstwą ochronną zmienioną zapalnie błonę śluzową i zabezpieczają ją przed działaniem zewnętrznych czynników drażniących. Niektóre preparaty roślinne łagodzą odruch kaszlu przez tłumienie nerwu błędnego

Za skuteczny syrop na kaszel łagodzący podrażnienia i hamujący ruch rzęskowy uznaje się syrop z prawoślazu. Z powodzeniem wykorzystuje się go w leczeniu suchego kaszlu u dzieci. Prawoślaz charakteryzuje się dobrym smakiem i można podawać go kilkukrotnie w ciągu dnia. Podobne działanie wykazuje też porost islandzki, z tą różnicą, że jego „efektem ubocznym” jest pobudzenie łaknienia (co w przypadku chorego dziecka jest bardzo pożądane).

 

Kaszel mokry – czym się charakteryzuje i jak go leczyć?

Kaszlowi produktywnemu towarzyszy lepka wydzielina oskrzelowa i charakterystyczne furkotanie. Mokry kaszel to najczęściej objaw zapalenia oskrzeli, płuc, astmy a także rozwijającej się infekcji wirusowej (przy przeziębieniu kaszel z suchego z czasem zamienia się w kaszel mokry).

Przy kaszlu mokrym istotne jest pozbywanie się zalegającej wydzieliny, tak żeby nie doprowadzić do nadkażeń bakteryjnych. Leczenie polega więc nie na tłumieniu odruchu kaszlowego, ale na rozrzedzaniu flegmy i usuwaniu jej z dróg oddechowych. Szczególnie w przypadku dzieci, należy zadbać o upłynnienie wydzieliny. Dzieci nie radzą sobie tak dobrze jak dorośli z odruchami odkrztuszania, a kaszel może być dla nich wyjątkowo wyczerpujący http://mucosolvanmini.pl/.

Jako środki lecznicze stosuje się surowce wykazujące działanie sekretolityczne (upłynniające śluz) oraz poprawiające ruch rzęsek (działanie sekretomotoryczne). Skuteczne w leczeniu mokrego kaszlu okazują się preparaty zawierające saponiny, które poprzez drażnienie nerwu błędnego w żołądku, stymulują sekrecję oskrzelową. Pod wpływem saponin plwocina zmienia swoją lepkość przez zmniejszenie napięcia powierzchniowego, czyli inaczej niż ma to miejsce w przypadku syntetycznych leków mukolitycznych. Substancje takie jak ambroksol oraz bromheksyna obniżają poziom mukopolisacharydów i w ten sposób rozrzedzają wydzielinę. Ambroksol zwiększa też częstość ruchów rzęsek i przyspiesza transport śluzowo-rzęskowy. Pomaga oczyszczać drogi oddechowe z zalegającego śluzu i ułatwia odkrztuszanie.

W przypadku kaszlu z odksztuszaniem zaleca się przyjmowanie naparów ziołowych i ciepłych napojów, dostarczających organizmowi odpowiednich ilości płynów i upłynniających wydzielinę oskrzelową.

Oprócz dostępnych leków mukolitycznych poleca się też zażywanie środków ziołowych zawierających saponiny. Do najbardziej znanych surowców saponinowych należy korzeń lukrecji i liście bluszczu.

 

Kaszel u dzieci – jak skutecznie go leczyć?

Dziecięcy kaszel zawsze niepokoi rodziców. Suchy i uciążliwy kaszel utrudnia maluchom spokojny wypoczynek, przez co w ciągu dnia są rozdrażnione i pozbawione energii. Mokry kaszel mocno obciąża organizm dziecka i wyczerpuje jego siły. Małe dzieci oprócz syropów upłynniających wydzielinę potrzebują też regularnych inhalacji nad parą wodną i oklepywania. Dzięki takim zabiegom pomagamy małemu organizmowi pozbyć się zalegającego śluzu. Jeśli dziecko kaszle produktywnie i pojawia się u niego gorączka, musimy udać się na wizytę lekarską. Prawdopodobnie doszło do zakażenia bakteryjnego i maluch wymaga leczenia antybiotykami. Szczególnie niepokojący u maluchów jest kaszel napadowy świadczący o ostrej infekcji układu oddechowego. Tą infekcją jest krztusiec należący do najniebezpieczniejszych chorób wieku niemowlęcego. Pałeczki krztuśca mogą powodować martwice i owrzodzenia w drzewie oskrzelowym.

Leczenie tej choroby opiera się o antybiotykoterapię i dotyczy każdego stadium rozwoju infekcji. W chorobie możemy zastosować środki roślinne, jednak tylko jako terapię uzupełniającą. Leki roślinne pomagają w łagodzeniu kurczowych napadów kaszlu i zapobiegają zaleganiu lepkiej i przezroczystej wydzieliny. Substancje roślinne nie są jednak w stanie usunąć pałeczek krztuśca z organizmu.

W przypadku kaszlu napadowego dobre działanie wykazują preparaty z liściem bluszczu, zielem rosiczki i tymianku. Tymianek rozkurcza oskrzela, działa wykrztuśnie i antybakteryjnie. Do objawowego leczenia krztuśca stosuje się alkoholowy wyciąg z tymianku.

 Żeby przynieść dziecku ulgę i pomóc mu w odkrztuszaniu lepkiej wydzieliny, podajemy mu mukolityczny syrop na kaszel. Lek dla dzieci zawiera odpowiednie dawki substancji zwiększającej produkcję śluzu (dzięki temu organizm szybciej pozbywa się drobnoustrojów zasiedlających układ oddechowy) i zmniejszającej lepkość plwociny. Wykrztuśny syrop na kaszel podajemy dziecku rano, ewentualnie wczesnym popołudniem, tak żeby nie zaburzyć spokojnego wieczornego snu. Po podaniu syropu warto kilka razy w ciągu dnia oklepywać dziecko, żeby ułatwić usuwanie wydzieliny z dróg oddechowych.

Kaszel u dzieci jest powszechną dolegliwością szczególnie w okresie przedszkolnym, kiedy odporność dziecka wciąż się wykształca. Zdarza się, że po infekcji kaszel u maluchów utrzymuje się nawet do 3 tygodni. Organizm potrzebuje czasu, żeby zregenerować się po przebytej chorobie. Jeśli maluch nie gorączkuje, czuje się dobrze i nie jest osłabiony, kaszel nie jest groźny.

Potrzebujemy kaszlu, żeby nasz organizm mógł oczyścić drogi oddechowe z drażniących substancji i drobnoustrojów. Kaszel świadczy o chorobie toczącej się w naszym ciele. Jest sygnałem, że rozpoczęliśmy infekcję lub jesteśmy na coś uczuleni.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Źródła:

  • Ziołolecznictwo w pediatrii, H. Schilcher, W. Dorsch, 2010 r.
  • https://bazalekow.mp.pl/leki/doctor_subst.html?id=80
  • https://www.healthline.com/health/dry-cough#treatment
  • http://www.mydr.com.au/respiratory-health/cough-productive-or-wet-cough-treatments