W ostatnich latach liczba zachorowań na wszelkiego rodzaju alergie wzrasta i jest to w dużej mierze związane ze zmieniającym się klimatem i zanieczyszczeniem środowiska. Jak rozpoznać, kiedy mamy do czynienia z alergiami sezonowymi, a kiedy z alergiami całorocznymi? Co je wywołuje? Jak wygląda leczenie? Sprawdźmy!
Czym jest alergia?
Alergia (uczulenie) to nieprawidłowa reakcja układu odpornościowego na alergeny znajdujące się w środowisku. Te substancje u zdrowych osób nie wywołują objawów chorobowych, ale u alergików są przyczyną występowania uciążliwych dolegliwości. Alergeny mogą dostać się do organizmu drogą wziewną, przez błony śluzowe i spojówki, drogą pokarmową, poprzez wstrzyknięcie (np. jad owadów, leki) lub poprzez kontakt ze skórą. Objawy alergii wziewnej można mieć przez cały rok lub tylko sezonowo.
Czym jest alergia sezonowa?
Alergia sezonowa dotyczy alergenów, które pojawiają się w środowisku jedynie w określonych porach roku. Dotyczy to pyłków roślin wiatropylnych – drzew, traw i zbóż. Szczyt sezonu pylenia jest różny dla poszczególnych gatunków roślin. Prognozowane najwyższe oraz aktualne stężenia pyłków w powietrzu można sprawdzić w kalendarzu pyleń przygotowywanym przez Ośrodek Badań Alergenów Środowiskowych. I tak na przykład – największy okres pylenia brzozy przypada na kwiecień, więc osoby uczulone na pyłek brzozy w tym miesiącu mogą spodziewać się największego nasilenia objawów. [1] Do alergii sezonowych zaliczamy także uczulenie na jad owadów błonkoskrzydłych oraz na pleśnie zewnętrzne.
Czym jest alergia całoroczna?
Alergie całoroczne wynikają z narażenia na stały kontakt z uczulającą substancją, zwłaszcza w zamkniętych pomieszczeniach. Do alergenów całorocznych należą roztocza kurzu domowego, sierść zwierząt i zarodniki grzybów pleśniowych. Uczulenie na te czynniki może sezonowo jeszcze bardziej się nasilać. Tak jest w przypadku alergii na roztocza kurzu domowego i zarodników grzybów pleśniowych.
Alergie sezonowe i całoroczne – objawy
Objawy alergii całorocznych i sezonowych są do siebie zbliżone, z tym że w przypadku alergenów uczulających przez cały rok występują one stale i zmienia się tylko ich nasilenie. Osoby uczulone na alergeny sezonowe odczuwają dolegliwości tylko w pewnym okresie w roku. Wspólne objawy tych alergii to:
- kichanie,
- uczucie swędzenia i drapania w nosie i gardle,
- katar i uczucie zatkanego nosa,
- wysypki skórne,
- uczucie osłabienia, zmęczenie.
W cięższych przypadkach pojawia się kaszel, duszność i objawy astmy oskrzelowej. W alergiach sezonowych częściej pojawią się objawy alergicznego zapalenia spojówek, czyli obrzęk powiek i spojówek, łzawienie, zaczerwienienie spojówek i świąd oczu.
Leczenie alergii
Najważniejszą metodą zmniejszającą uporczywe dolegliwości alergiczne jest unikanie kontaktu z alergenem. W niektórych sytuacjach jest to znacznie utrudnione, np. w uczuleniu na pyłki roślin.
W leczeniu objawowym stosuje się leki przeciwhistaminowe, glikokortykosteroidy i kromony:
- leki przeciwhistaminowe blokują działanie histaminy, czyli substancji, która pośredniczy w wywoływaniu objawów uczulenia. Obecnie zaleca się, żeby taki lek przeciwalergiczny należał do tzw. II generacji (np. bilastyna, cetyryzyna, loratadyna). Te substancje mają dość dobrą tolerancję i nie wywołują efektu usypiania [2];
- glikokortykosteroidy wykazują działanie przeciwzapalne. Mają wiele dróg podawania;
- kromony mają słabsze działanie przeciwzapalne niż glikokortykosteroidy, ale wciąż są stosowane, ponieważ są dobrze tolerowane.
W razie bardzo uporczywych objawów, które utrudniają codzienne funkcjonowanie, działaniem, które może poprawić komfort życia, jest odczulanie. Jest to leczenie swoiste, ukierunkowane na ten czynnik alergiczny, który powoduje objawy.
Pamiętaj, że najlepsze efekty leczenia osiągniesz, gdy terapię ustalisz ze swoim lekarzem alergologiem.
Bibliografia
[1] „Alergia – Strona główna”. Dostęp: 29 listopad 2023. [Online]. Dostępne na: http://www.alergen.info.pl/
[2] „Antihistamines and allergy – PMC”. Dostęp: 3 sierpień 2023. [Online]. Dostępne na: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5895478/
