– czym jest i kiedy warto o nie walczyć?.

Dając orzeczenie o winie rozpadu małżeństwa, Sąd oświadcza czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Żądanie orzeczenia o winie drugiej strony składa powód, wnosząc pozew o rozwód. Sąd nie ma obowiązku rozstrzygać sprawy jedynie wówczas, gdy obie strony są zgodne co do rozwodu bez orzekania o winie.

Orzekając o winie, sąd ustala, czy małżonkowie zachowują się niezgodnie z przepisami prawa lub zasadami współżycia społecznego, które określają obowiązki męża i żony, a niezgodności tej towarzyszy umyślność lub niedbalstwo. Między zachowaniem małżonka a powstałym rozkładem pożycia musi istnieć związek przyczynowy.

Sąd orzeka, że winę rozkładu pożycia ponosi wyłącznie jeden małżonek, że winni są oboje albo że brak jest ich winy w rozpadzie pożycia.

Przykładowe zachowania, których udowodnienie może stanowić podstawę orzeczenia o winie w rozkładzie pożycia małżeńskiego

 

Zdrada współmałżonka, która jest jedną z częściej występujących przyczyn rozkładu pożycia małżeńskiego, rozumiana w orzecznictwie nie tylko jako zdrada fizyczna, ale też uczuciowe związanie z inną osobą.

Nałogi, w szczególności alkoholizm, hazard, narkomania, które często skutkują przemocą domową, brakiem zainteresowania sprawami rodziny, marnotrawieniem środków przeznaczonych na utrzymanie domu.

Opuszczenie współmałżonka trwałe i pozbawione uzasadnienia np. wyjazd do pracy, ucieczka z domu w sytuacji poważnego zagrożenia bezpieczeństwa osobistego oraz dzieci. Za szczególnie naganne uznaje się takie zachowanie, gdy przyczyną jest np. choroba, kalectwo, utrata środków utrzymania.

Przemoc fizyczna, czyli naruszanie nietykalności cielesnej współmałżonka, w tym również gwałt.

Przemoc psychiczna np. używanie wulgarnych, obraźliwych słów, poniżanie, szykanowanie, zniesławianie.

Brak dbałości o sprawy rodziny, bezczynny tryb życia, który może przejawiać się z jednej strony nieusprawiedliwionym powstrzymywaniem się od wykonywania pracy zarobkowej, z drugiej zaś brakiem dbałości o dom, trwonienie rodzinnego majątku.

Zły stosunek do rodziny współmałżonka np. utrudnianie wypełniania obowiązków wobec dzieci z poprzedniego małżeństwa, znieważanie, bicie teściów. .

Jakie konsekwencje niesie orzeczenie o winie rozpadu małżeństwa?
.

Alimenty

Najpoważniejszą prawną konsekwencją jest w takim przypadku możliwość domagania się przez małżonka „niewinnego” alimentów. Natomiast ten, który został uznany za winnego, nie może domagać się takiego świadczenia.

Władza rodzicielska

Orzeczenie o winie rozpadu pożycia nie ma bezpośredniego wpływu na rozstrzygnięcie przez sąd kwestii powierzenia władzy rodzicielskiej i ustalenia kontaktów z małoletnimi dziećmi. Nie pozbawia też władzy rodzicielskiej, nie zawiesza jej i nie ogranicza. Stwierdzenie winy powoduje jedynie to, że sąd bada, czy małżonek winny rozkładu pożycia będzie należycie sprawował władzę rodzicielską. Sąd pozbawi władzy rodzicielskiej małżonka, który jest uzależniony od alkoholu, stosował przemoc domową. Może się również zdarzyć, że pozbawi rodzica nie tylko władzy rodzicielskiej, ale nawet kontaktów z małoletnim, gdy ma miejsce znęcanie się nad nim, molestowanie, mimo że te przesłanki nie mają związku z winą za rozpad małżeństwa. Orzeczenie wyłącznej winy za rozkład pożycia małżeńskiego nie ma wpływu na obowiązek łożenia na utrzymanie dziecka ani na wysokość alimentów.

Eksmisja

W przypadku gdy małżonek uznany za winnego rozpadu pożycia stale nadużywa alkoholu, dopuszcza się przemocy w rodzinie, wszczyna awantury, czego konsekwencją jest zagrożenie dla życia, zdrowia, spokoju członków rodziny, sąd może, na żądanie drugiego małżonka, orzec o jego eksmisji ze wspólnie zajmowanego mieszkania.

Podział majątku

Zasadą jest, że małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Jednak z ważnych powodów każdy z nich może żądać, aby sąd ustalił nierówne udziały w tym majątku. Za istotny powód można uznać bezczynny tryb życia, trwonienie rodzinnego majątku np. w związku z hazardem, brak dbałości o sytuację majątkową rodziny np. przez podejmowanie ryzykownych decyzji finansowych. Wówczas ustalenie wysokości udziałów w majątku wspólnym nastąpi z uwzględnieniem stopnia, w jakim każdy z małżonków przyczynił się do powstania tego majątku.

Trzeba jednak pamiętać, że często orzeczenie o winie nie zapewnia drugiej stronie niczego poza satysfakcją. Należy się wówczas zastanowić, czy ta osobista satysfakcja warta jest długiego procesu i wyciągania na światło dzienne bolesnych i intymnych spraw.
.

 

Anna Safita
radca prawny specjalizujący się
w prawie pracy i prawie podatkowym,
prywatnie mama małego Kubusia,
miłośniczka górskich wędrówek, książek i kawy.