Zysk osiągany z prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej to bardzo delikatny temat. Tym bardziej delikatny im większy jest ten zysk oraz im mniej zaangażowany w życie spółki cywilnej jest małżonek wspólnika tejże spółki. Nie da się ukryć, że roszczenie sobie przez małżonka wspólnika spółki cywilnej w sytuacji, w której małżonek ten nie przekazał spółce żadnego majątku oraz nie wykonywał na rzecz spółki cywilnej żadnej pracy okazuje się być bardzo poważnym problemem w razie konfliktu pomiędzy małżonkami, zwłaszcza w kontekście rozwodu.

Zysk osiągany z prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej to bardzo delikatny temat. Tym bardziej delikatny im większy jest ten zysk oraz im mniej zaangażowany w życie spółki cywilnej jest małżonek wspólnika tejże spółki. Nie da się ukryć, że roszczenie sobie przez małżonka wspólnika spółki cywilnej w sytuacji, w której małżonek ten nie przekazał spółce żadnego majątku oraz nie wykonywał na rzecz spółki cywilnej żadnej pracy okazuje się być bardzo poważnym problemem w razie konfliktu pomiędzy małżonkami, zwłaszcza w kontekście rozwodu.

Zysk ze spółki cywilnej to majątek wspólny

Ustalmy w związku z tym jak wygląda prawo małżonka wspólnika spółki cywilnej do udziału w zysku. Kwestię tą rozstrzyga art. 31 § 2 pkt 1) Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowiący, że „do majątku wspólnego należą w szczególności: pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków„. Na gruncie przedmiotowego przepisu zysk osiągnięty z działalności prowadzonej w ramach spółki cywilnej jest traktowany jako „dochód z innej działalności zarobkowej„. A zatem pobrany zysk ze spółki cywilnej wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków objętego ustrojem wspólności majątkowej małżeńskiej.

Czym jest majątek wspólny?

Aby udzielić odpowiedzi na pytanie postawione powyżej musimy najpierw ustalić czym jest majątek wspólny małżonków. Majątek ten to zespół składników majątkowych (w szczególności rzeczy oraz praw) nabytych przez okres od zawarcia związku małżeńskiego do chwili jego ustania (na przykład na skutek rozwodu). Do tego zespołu składników majątkowych wchodzą wszystkie prawa, chyba że przepisy szczególne rozstrzygają o wchodzeniu poszczególnych praw do majątku osobistego małżonka (a tak ma to miejsce na przykład odnośnie majątku nabytego na skutek dziedziczenia w trakcie trwania związku małżeńskiego).

Kto może dysponować majątkiem wspólnym?

Ustalenie, że zysk wypłacony z działalności prowadzonej przez spółkę cywilną należy do majątku wspólnego małżonków może jednak budzić wątpliwości co do tego, czy małżonek wspólnika spółki cywilnej ma prawo do samodzielnego dysponowania tym zyskiem. Jak wskazuje Wojciech Rudzki ekspert z zakresu prawa spółek oraz autor strony o spółce cywilnej: „każdy z małżonków jest uprawniony do samodzielnego zarządzania majątkiem wspólnym, chyba że przepisy szczególne Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego przewidują inaczej – na przykład poprzez nałożenie na małżonka obowiązku uzyskania zgody drugiego małżonka co do możliwości dokonania określonej czynności prawnej„. Te wyjątki nie będą jednak dotyczyły środków pieniężnych wypłaconych ze spółki cywilnej.

Nic nie robi, a wydaje pieniądze ze spółki cywilnej

Konsekwencją powyższego jest następujące spostrzeżenie: nawet jeżeli małżonek wspólnika spółki cywilnej nie wnosi żadnego wkładu majątkowego lub osobistego (w szczególności poprzez osobistą pracę) do spółki cywilnej, to z momentem wypłaty zysku ze spółki cywilnej zysk ten trafia do majątku wspólnego małżonków. Skoro małżonek jest uprawniony do samodzielnego zarządzania majątkiem wspólnym, to jest także uprawniony do zarządzania (w szczególności wydawania) pieniędzy wypłaconych jako zysk ze spółki cywilnej.

Zysk ze spółki cywilnej to zarzewie konfliktu

Nie da się ukryć, że dla wielu wspólników spółek cywilnych przedstawione powyżej wnioski są zaskakujące. Wielu wspólników uważa to za rozwiązanie rażąco niesprawiedliwe oraz demotywujące do rozwijania działalności prowadzonej w formie spółki cywilnej. Problem podziału zysku wypłaconego ze spółki cywilnej jest także przedmiotem wielu długotrwałych postępowań sądowych zmierzających do podziału majątku wspólnego małżonków po przeprowadzeniu rozwodu.